۰

هسته های جهادی و ضرورت حضور در منازعات اجتماعی

تاریخ انتشار
سه شنبه ۲۳ ارديبهشت ۱۳۹۹ ساعت ۰۹:۰۵
هسته های جهادی و ضرورت حضور در منازعات اجتماعی
افراد باتجربه، مومن و انقلابی می­ توانند با تغییر جهت جبهه از «دفاع سخت» به «مقابله نرم» و نیز دفاع از ارزش های ملی و دینی این بار در عرصه اجتماع و فرهنگ حضور داشته باشند، آنها می توانند با احیای «کدخدامنشی» و «ریش سفیدی» در محله های شهری که بیشترین مسائل حقوقی و منازعات اجتماعی در آنجا وجود دارد نقش مثبت و فعالی را ایفاء کنند.
مباحث عملی سبک زندگی اسلامی-ایرانی، سبک زندگی مربوط به اجتماع و روابط اجتماعی، رعایت حقوق همسایه و جامعه میانجی‌ گری ریش ‌سفیدان ظرفیتی با ارزش برای حل آسیب ‌های اجتماعی است.
فرهنگ اسلامی-ایرانی جامعه ما برای استفاده از ظرفیت میانجی گری بسیار مستعد است و می ‌توان با توجه به این عامل مهم و تاثیرگذار مشکلات بسیاری را در جامعه حل و فصل کرد. یکی از پتانسیل هایی که در این نوع جوامع محلی برای حل و فصل و تقلیل خسارات ناشی از دعواها از آن استفاده می­‌شد، بهره گیری از محبوبیت و اقتدار افراد ریش سفید، دارای اقتدار، صاحب نفوذ و معتمدان محلی در این زمینه بوده است.

روند طولانی پرونده های حقوقی در دادگاه
آسیب ‌های اجتماعی مثل طلاق، نزاع ‌ها و درگیری ‌ها، درکنار حجم پرونده‌ های ورودی به قوه قضاییه و طولانی بودن روند رسیدگی به این پرونده ها همواره به عنوان یکی از چالش ‌های جامعه ما است. در این میان شیوه ‌های کاهش این آسیب ‌ها و چالش ‌ها هر کدام هزینه ها و مشکلات خاصی دارند که روند حل این آسیب‌ ها را دچار مشکل می‌ کند.
کارشناسان همواره به دنبال کم هزینه ‌ترین شیوه و راه‌کار بوده‌اند تا این آسیب‌ ها را کاهش دهند. میانجی ‌گری و وساطت ریش ‌سفیدان و افرادی مانند ائمه جماعت مساجد و معتمدین محلات در حل این آسیب ‌ها یکی از کم هزینه ‌ترین و مؤثر‌ترین راه‌کارها به شمار می رود که از دیرباز اثر مثبت خود را در حل بحران‌ های اجتماعی نشان داده است. ورود معتمدین به حل این آسیب ‌ها می ‌تواند باری از دوش قوه قضاییه و نیروی انتظامی و نهادهای مسؤول بردارد و همچنین باعث تثبیت جایگاه ریش ‌سفیدان به عنوان افرادی موثر و قابل احترام در جامعه شود.

نمونه ‌های زیبایی از پا درمیانی ریش ‌سفیدان
«خون‌بس» یکی از آئین ‌های ایرانی-اسلامی استان لرستان و برخی استان‌ های دیگر کشورمان است. در این آئین زیبا و خداپسندانه معتمدین و ریش‌ سفیدان روستا یا شهر با در دست داشتن قرآن، کفن و کارد نزد خانواده مقتول می ‌روند تا با جلب رضایت خانواده مقتول، قاتل مورد عفو قرار گیرد.
آئین خون بس در همین سال ‌های گذشته دل های غمگین زیادی را شاد کرده است. در بهمن ماه سال 97 بود که اختلاف طولانی مدت دو طایفه بزرگ بختیاری با همین سنت حسنه ختم به سازش شد.
در استان سیستان و بلوچستان نیز وساطت ریش‌ سفیدان بسیار مؤثر بوده است. چند وقت پیش بود که حجت‌الاسلام والمسلمین علی موحدی ‌راد دادستان سیستان و بلوچستان از سازش و مصالحه 21 مورد قصاص با وساطت سران طوایف و ریش سفیدان و امامان جمعه در این استان خبر داد.
همچنین سازش بین دو طایفه منطقه چاه گیجی که اختلافشان در سال ۹۶ آغاز و منجر به ۶ کشته و بیش از ۱۵ زخمی شده بود. در محل مصلای بزرگ دلگان با حضور جمعی از مسؤولان و شخصیت ‌های تأثیر‌گذار اجتماعی و مذهبی و طایفه ‌ای سیستان و بلوچستان صورت گرفت.
اواخر سال 97 ‌نیز نزاع و درگیری چهار ساله بین دو طایفه بزرگ در اندیمشک با تلاش نیروی انتظامی و استفاده از ظرفیت معتمدین، متنفذین و ریش سفیدان، منجر به صلح و سازش شد. چند ماه پیش هم دو طایفه در گچساران که به خاطر قتلی که سه دهه پیش اتفاق افتاده بود اختلاف داشتند پس از 34 سال با وساطت ریش ‌سفیدان و معتمدین مصالحه کردند.
در تنگ ارم دشتستان نیز در اتفاقی زیبا با حضور 200 نفر از ریش ‌سفیدان و معتمدین، خانواده ‌ای خیراندیش در اقدامی تحسین برانگیز قاتل را به شرط ساخت مدرسه‌ ای هفت کلاسه به نام مقتول در این شهر بخشیدند. تقریبا در همه شهرها و استان ‌های کشور نمونه های زیبایی از این اتفاقات خداپسندانه وجود دارد که نشان از ریشه داشتن این فرهنگ در کشور ما دارد. در کنار معتمدین محلی و ریش ‌سفیدان نقش علما و ائمه جماعت مساجد بسیار مهم است. آنها می‌ توانند با استفاده از  اعتمادی که  به نهاد مسجد وجود دارد به کاهش این آسیب ‌های اجتماعی کمک کنند.

ائمه جمعه و نقش ‌آفرینی موثر در حوزه مالی و خانوادگی
حجت‌الاسلام جباری امام جمعه‌ شهر شوط استان آذربایجان ‌غربی ‌‌امام جمعه‌ ای است که در حوزه اجتماعی بسیار فعال است. او با فعالیت ‌های جهادی خود و با استفاده از تریبون نماز جمعه و مدیریت فرهنگی صحیح و ترغیب معتمدین به میانجی ‌گری، توانسته از 12 مورد پرونده طلاق جلوگیری کند.
وی از ظرفیت بالای ریش‌ سفیدان و معتمدین به خوبی استفاده کرده و توانسته گروه‌ های معتمدین را برای حل دعاوی خانوادگی ترغیب کند و از این طریق مشکلات خانوادگی بسیاری را حل کند.

نگاه جامعه شناختی به پدیده ریش‌ سفیدی و معتمدین
علی حسن توفیقیان فر پژوهشگر اجتماعی و مدرس دانشگاه در رابطه با قدرت ریش ‌سفیدان و معتمدین می گوید: اگر تاریخ فرهنگی جوامعی که دارای بافت عشیره ای، ایلیاتی و قبیله ای هستند را مرور کنیم می بینیم که به تناسب سبک زندگی قبیله ای و عشیره ای بسترهایی برای حل دعاوی و اختلافات محلی و قومیتی بنا شده است که قبل از رجوع به مراکز رسمی و قانونی به عنوان یک راه حل از آن استفاده می شده است.
یکی از پتانسیل هایی که در این نوع جوامع محلی برای حل و فصل و تقلیل خسارات ناشی از دعواها از آن استفاده می ‌شده است، بهره گیری از محبوبیت و اقتدار افراد ریش سفید، دارای اقتدار، صاحب نفوذ و معتمدان محلی در این زمینه بوده است. نتیجه ای که تحقیقات مردم شناختی و جامعه شناختی نیز بر آن صحه گذاشته اند. البته نکته بسیار مهمی که در اینجا باید به آن اشاره شود و روی آن باید تامل کرد این است که هر چه از سال های گذشته به سال های اخیر نزدیک می شویم به دلایل متعددی از جمله تغییر سبک زندگی و فرهنگ، گسترش دایره ارتباطات، تغییر بینش و نگرش مردم، تسریع در پیمودن پل اتصالی سنت و مدرنیته، نقش ریش سفیدان و معتمدان در جلوگیری و کاهش دعواهای محلی با شیب نسبتا ملایمی کم شده است. می توان با انجام پژوهش ها و تحقیقاتی جامع در این زمینه به شکل دقیق تری موضوع را واکاوی نمود و راهکارهایی برای ارتقای نقش این افراد در حل و فصل یا تقلیل پیامدهای ناشی از دعواهای محلی ارائه کرد.




777
 
کد مطلب : ۵۵۴۸
ارسال نظر
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما