کد QR مطلبدریافت صفحه با کد QR

ابعاد حقوقی حوادث طبیعی

18 فروردين 1398 ساعت 9:04

هر سه هفته یک بار، به طور متوسط دنیا شاهد حوادث طبیعی و خسارات ناشی از آن است که کشورها اغلب قدرت مهار و کنترل آن را ندارند. ایران یکی از 10 کانون حادثه خیز در جهان است که از 43 نوع حادثه شناخته شده در جهان، 33 نوع آن را تجربه می کند، وقوع سیل در روزهای پایانی سال، یکی از حوادثی بود که هزینه های آن علاوه بر ابعاد انسانی، خسارات مالی فراوانی را نیز در استان های مختلف به همراه داشت. ابهام در چگونگی و مرجع جبران خسارت این بلایا، آسیب دیدگان را نگران کرد.


قاعده تقصیر و جبران خسارت
هنگام ورود هر خساراتی شامل سوانح و حوادث طبیعی ابتدا باید زیان‎دیده مبنای ورود خسارت را مشخص کند که طبق قانون از قاعده تقصیر کمک گرفته می‌شود. بنابراین با اثبات اصل ورود خسارت و مشخص شدن عوامل آن و احراز رابطه علیت، ذینفع می‎تواند براساس مدارک محکمه پسند اقدام به طرح دعوی نماید.
    در این خصوص ماده 616 قانون مجازات اسلامی مقرر می‎دارد: "چنان‎چه حادثه‌ای منتهی به ضرب، جرح، مرگ یا ورود ضرر به غیر شده باشد، حسب مورد موجب مسئولیت مدنی و لزوم تعیین خسارت یا مسئولیت کیفری از باب بی‌احتیاطی، بی‌مبالاتی و رعایت نکردن ضوابط دولتی خواهد بود"
اگر خسارات کلان و عمومی باشد، با توجه به مواد 1 و 11 قانون مسئولیت مدنی و مواد 328 و 331 قانون مدنی دولت یا متصدی مربوط، مسئول جبران خسارات به حساب می‌آید. بنابراین دولت و مدیریت شهری علاوه بر این‎که ملزم است از محل بودجه قانونی استفاده کند، از ظرفیت‎های ستاد مدیریت بحران و سازمان مدیریت بحران کشوری نیز بهره خواهد گرفت. هم‎چنین با ورود دادستان و مدعی‌العموم به نمایندگی از مردم و جامعه ارتکاب سرقت و ورود غیر مجاز به حریم خصوصی اماکن مسکونی و تجاری، قابل پیگیری خواهد بود.
برای کاهش هزینه های حوادث طبیعی، مسئولان نهاد‎های عمومی- خدماتی، پیش‌بینی‌های لازمی را جهت مهار و مقابله انجام می دهند و در برخی موارد به لحاظ مسئولیت مدنی، مکلف به جبران خسارت و آسیبهای وارد شده به مردم هستند.
کوتاهی در اقدامات پیشگیرانه و مهار بلایای طبیعی، نقص در اجرای قوانین، قصور در نظارت بر سازه ها و  کنترل و ایمن سازی مسیل ها برای مقابله با سیلاب از جمله مواردی است که برخی نهادها را ملزم به جبران خسارت می کند.
اما در مواردی که ساخت و ساز غیرمجاز و بدون پروانه در حریم رودخانه یا محل‌های غیر‌قانونی و ممنوع انجام شود و سازه در اثر حوادث غیر‌مترقبه از بین برود، افراد زیان دیده، استحقاق دریافت خسارت و غرامت ندارند. اما اگر مجوز ساخت صادر شده باشد، در اینصورت مرجع صدور پروانه باید پاسخگو باشد. چون شهردار‎یها مرجع صدور پروانه‎های ساختمانی و پایان کار هستند، باید کنترل مقاومت ساختمان‌ها در برابر سوانح طبیعی را به دستگاه‌های صلاحیت‎دار مانند نظام مهندسی یا شرکت‌های کنترل طراحی بسپارند، در غیر اینصورت قصور اداری تلقی می‎شود. به طور کلی مسئول کسی است که در نتیجه تقصیر او ضرر بوجود آمده است.
 
 
قوانین ویژه جبران خسارت حوادث طبیعی نداریم
چندین معاهده بین المللی در سال های اخیر کشورها را متعهد کرده است تا برای جبران خسارات، تمهیداتی در نظر بگیرند. در معاهده"سندای ژاپن"  در سال 2015 میلادی، دولت ها متعهد شدند تا سال 2030 میلادی برای توانبخشی اموال و جان مردم در برابر بلایا، گام های موثری بردارند. ایران نیز یکی از این کشورها بود. هر چند قانون ویژه ای به نحوه رسیدگی به خسارات و قصور در حوادث طبیعی اشاره ندارد.
 
توصیه های عمومی برای کاهش خسارات حوادث طبیعی
قرار دادن اسناد و مدارک در جای امن یکی از توصیه های جدی برای کاهش آسیب های ناشی از بلایای طبیعی است. اسناد غیر از این که ممکن است در این حوادث از بین برود، امکان سرقت آنها نیز وجود دارد. بنابراین برای تامین امنیت اسناد و اموال با ارزش، باید مکان محفوظی مثل گاو صندوق در نظرگرفت.
توجه به قوانین در ساخت وساز و رعایت حدود و استانداردهای لازم برای ساخت سازه ها از این هزینه ها می کاهد. به طور مثال ساخت و ساز در حریم رودها خساراتی به بار می آورد که دولت، مسئولیتی در برابرآن ندارد.
بیمه کردن اموال نیز تا حدودی این نگرانی را کاهش می دهد. شرکت‎های بیمه‌، این امکان را به وجود آورده اند تا بیمه‌گذار خانه و ملکش را در مقابل سیل، زلزله، آتش‌سوزی و دیگر حوادث طی قراردادی بیمه کند. یکی دیگر از خدمات بیمه‌ای که حوادث طبیعی را نیز پوشش می‌دهد، استفاده از بیمه‎نامه در مورد ساختمان‎ها یا پروژه های دولتی و نیز سازه‎هایی از قبیل پل های سطح معابر عمومی است که می‎تواند خسارات وارده به اشخاص ثالث را تأمین نماید.
 




222
 


کد مطلب: 4606

آدرس مطلب: http://www.farhangionline.ir/news/4606/ابعاد-حقوقی-حوادث-طبیعی

معاونت فرهنگی قوه قضاییه
  http://www.farhangionline.ir