۰
حقوق گام به گام شماره 173

حضانت و آثار آن

تاریخ انتشار
چهارشنبه ۱۸ مهر ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۵۷
حضانت و آثار آن
تعریف حضانت
حضانت، شامل نگهداری طفل ازجهت پرورش جسمی وی، به همراه رشد معنوی و اخلاقی و فراهم آوردن امكانات لازم برای تربیت اوست؛ از جمله تهیه خوراك، پوشاك و مسكن و درمان است که در موادی از قانون مدنی و همین طور فصل پنجم قانون جدید حمایت خانواده بدان تصریح شده است. در این ارتباط نگهداری از جسم طفل عملاً ملازمه با تربیت دارد، و گرچه تنبیه در حد متعارف و به قصد تادیب مجاز شمرده شده، ولی در صورت افراط قابل مجازات است.
در صورت فوت یكی از والدین، حضانت طفل با آن كه زنده است، خواهد بود و دیگر اعضای فامیل حقی ندارند، حتی اگر مادر ازدواج مجدد کند نیز حضانت از او سلب نخواهد شد. لیکن در فرض حیات پدر اگر مادر ازدواج مجدد نماید، حق حضانت وی به نفع پدر ساقط می شود. همچنین در صورتی‌ که پدر و مادر، هر دو فوت کرده باشند، حضانت با جد پدری و پس از آن با سایر خویشاوندان طفل بر مبنای ترتیبات ارث است.
از آنجاییکه حضانت هم حق و هم تکلیف است در صورت عدم تمکین هر یک از والدین از حکم دادگاه، علاوه بر جنبه کیفری، هر کدام که مانع اجرای حکم شود یا از استرداد طفل خوداری کند، دادگاه صادرکننده حکم، او را ملزم می‌کند که فرزند را به طرفی که حضانت را به عهده اوست، بازگرداند. از سوی دیگر، نه تنها ماده 40 قانون حمایت خانواده اختیار بازداشت تا اجرای حکم را به دادگاه داده، بلکه از جهت وصف کیفری ماده 632 (858) قانون مجازات اسلامی مقرر می دارد: اگر کسی از دادن طفلی که به او سپرده شده است درموقع مطالبه اشخاصی که قانوناً حق مطالبه دارند امتناع کند، به ‌مجازات از سه ماه تا شش ماه حبس یا به جزای نقدی از یک میلیون‌ و پانصد هزار تا سه میلیون ریال محکوم خواهد شد.
قابل یادآوردی است که اولاً: حضانت را نباید با ولایت یکی دانست زیرا ولایت به معنای قدرت و اختیاری است که قانون برای اداره اموری مانند مدیریت بر اموال طفل، اذن ازدواج (دختر) و خروج از کشور (پسر و دختر) و یا بر عهده گرفتن مسئولیت هایی در فرض ارتکاب جرم (تا سن 18 سالگی)، به پدر و جد پدری می‌دهد تا بر اساس مصلحت وی رفتار کنند. این حق پس از مرگ، با وصیت قابل انتقال است. ثانیاً پس از سن بلوغ، دادگاه در خصوص رسيدگي به حضانت با تکلیفی مواجه نمی باشد. البته در صورت اینکه فرزند دختر باشد تا مرحله ازدواج و اگر پسر باشد گرچه قانون در این خصوص ساکت است ولی به نظر می رسد تا مقطعی که تحصیل فرزندان اجباری است، تأمين مخارج زندگي با پدر خواهد بود.

نحوه ملاقات با طفل در صورت جدایی والدین
چنانچه پدر و مادر باهم زیر یک سقف زندگی کنند، بدیهی است که حضانت طفل با هر دوی آنهاست. اما گاهی کودک به دلایلی از جمله جدایی والدین، الزاما از این محیط جدا می‌شود، که در اینصورت هر یك از ابوین كه طفل تحت حضانت او نمی باشد، حق ملاقات طفل خود را دارد. تعیین زمان و مکان ملاقات و سیر جزئیات مربوط به آن در صورت اختلاف بین ابوین، با دادگاه است. بنابراین هر یک از والدين حق دارند كه در فواصل معين با كودک خود ملاقات كنند و حتي فساد اخلاقی مادر يا پدر هم باعث نمي‌شود از ملاقات او با فرزندش جلوگيري شود، بلکه تمهیدات لازم برای ملاقات در محیط مناسب و با حضور اشخاص مورد اعتماد اندیشیده خواهد شد.
اگر برای ملاقات مخالفت شد در صورتی که پدر یا مادری که دارای حق حضانت است، از ملاقات طرف دیگر (که طبق دستور دادگاه دارای حق ملاقات است) ممانعت کرد، برای اجرای دستور دادگاه به نیروی انتظامی سپرده می شود و عنداللزوم می توان از ضمانت اجرای ماده 40 قانون حمایت خانواده و نیز ماده ۶۳۲ قانون مجازات اسلامی مبنی بر حبس و جزای نقدی استفاده کرد.
شایان ذکر است از آنجاییکه حضانت قابل واگذاری نیست، کسیکه فرزند نزد اوست نمی تواند به شهر دیگر یا خارج از کشور ببرد، مگر در صورت صلاحدید دادگاه که آنهم با اخذ وثیقه میّسر است.
البته در مواردی پدر و مادر می‌توانند به نفع یکدیگر از حق حضانت خود صرف ‌نظرکنند بنابراین قراردادهای بین والدین در مورد حق حضانت در صورتی‌ که بر خلاف مصلحت طفل نباشد، معتبر و لازم‌الاجراست.

شرایط سلب حق حضانت
در قوانین جاری توانایی عملی، شایستگی اخلاقی، عقل، اسلام به عنوان شرایط لازم برای تعلق حق حضانت به ذی‌حق دانسته شده است. بنابراین هر گاه در اثر عدم مواظبت يا انحطاط اخلاقي پدر و مادري كه طفل تحت حضانت او است، صحت جسمي يا تربيت اخلاقي طفل در معرض خطر باشد، دادگاه مي‌تواند با تقاضاي بستگان، قيم يا رئیس حوزه قضایي، ترتيب مقتضي ديگري را براي حضانت كودك اتخاذ کند. حسب ماده 1173 قانون مدنی، برخی مواردي كه مي‌تواند از مصاديق تغيير حضانت باشد عبارتند از:
الف) اعتياد زيان‌آور به الكل، مواد مخدر و قمار
ب) اشتهار به فساد اخلاقی و فحشا
ج) ابتلا به بيماري رواني به تشخيص پزشكي قانوني
د) سوءاستفاده از طفل يا اجبار او به ورود به مشاغل ضداخلاقي مانند فساد، فحشا، تكدي‌گري و قاچاق
در فروض فوق هر یک از پدر یا مادر که مدعی عدم صلاحیت طرف مقابل است، می‌تواند دادخواست سلب حضانت را به استناد یک یا چند مورد از موارد بالا به دادگاه ارائه کند. البته صرف ادعا کافی نیست و باید دلایل قابل قبولی به دادگاه ارائه دهد.
ممکن است دادگاه موارد دیگری را نیز مشمول موارد عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی دارنده حضانت بداند؛ مانند کار وقت‌گیری که مانع نگهداری شایسته طفل باشد، یا سهل‌انگاری و بی‌توجهی مداوم به سلامت جسمانی یا تربیت اخلاقی طفل که تشخیص آن با دادگاه است.
 
 
نمونه دادخواست
صدور حکم مبنی بر تحویل دادن فرزند به همراه
صدور دستور موقت
ریاست محترم دادگاه عمومی شهرستان .......
 با سلام
احتراماً به استحضار عالی می رسانم اینجانب.......... نام زوجه به موجب عقدنامه شماره ........... در تاریخ .............. به عقد زوجیت خوانده ...........نام زوج درآمدم. حاصل ایام زندگی مشترک مان فرزند شیرخوار....... ماهه ای به نام ........است.
خوانده مدتي است فرزندم را از من دور نگهداشته و از دسترسی ام خارج نموده که این امر موجب بیماری من و فرزندم گشته است.
اینک نظر به شیرخواره بودن فرزندم و نیازمندی شدید وی به شیر من مستند به ماده 1169 قانون مدنی صدور حکم مبنی بر حضانت اینجانب و استرداد فرزندم مورد تقاضا است.
بدواً با توجه به این که طولانی شدن دوری فرزندم موجب ورود صدمات روحی و جسمی جبران ناپذيری خواهد شد مستنداً به مواد 310 و 314 قانون آیین دادرسی مدنی صدور دستور موقت مبنی بر تحویل فوری فرزند به اینجانب مورد استدعا است.
                                                                            امضاء
 
 
چند باور غلط حقوقی نزد عموم که در صد بالایی از مردم باور دارند:
حضانت فرزند همیشه با پدر است.
🔹 خیر. اول این که تا هفت سالگی اولویت حضانت فرزند با مادر است. بعد از آن‌هم در صورتی که پدر صلاحیت نگهداری از فرزند نداشته باشد، حضانت آن‌ها به مادر سپرده خواهد شد. ضمن این که صلاح فرزند هم در نظر در سپردن حضانت در نظر گرفته می‌شود.
اگر از کسی شکایت کند و نتواند آن را اثبات کند، طرف مقابل اعاده‌ حیثیت می‌کند و شاکی محکوم می‌شود.
🔹 این باور غلط است. دادگاه محل تظّلم خواهی و رسیدگی به شکایات است. حق هر شخصی طرح شکایت و وظیفه‌ دادگاه بررسی آن است. بنابراین عدم اثبات اتهام برای کسی مسئولیت کیفری نمی‌آورد، مگر در شرايط خاص.
پدر و مادر می‌توانند فرزند خود را از ارث محروم کنند
🔹 خیر، هیچ کس نمی‌تواند وارث خود را از ارث محروم کند. وصیت نامه‌ متوّفی نیز فقط در مورد یک سوم میراث معتبر است. البته در صورتیکه وارثی موّرث خود را به قتل برساند، از ارث محروم می‌شود.
اگر فردی گواهینامه‌ رانندگی نداشته باشد و بر اثر تصادف باعث مرگ کسی شود، مرتکب قتل عمد شده است.
🔹 این طور نیست. رانندگی بدون گواهینامه تخلفی جداگانه است. اگر کسی بدون گواهینامه باعث تصادف منجر به فوت شود، مرتکب علاوه بر پرداخت دیه به حداکثر دو سال حبس محکوم می‌شود. حتی اگر راننده گواهینامه داشته باشد هم علاوه بر دیه بین ۶ ماه تا دوسال، بسته به تشخیص قاضی زندان در پی خواهد داشت.
دیه‌ ماه‌های حرام دوبرابر است.
🔹 این شایعه هم صحت ندارد. در ماه‌های حرام دیه فقط یک سوم بیشتر از سایر ماه‌هاست. ماه‌های حرام عبارتند از: ذی القعده، ذی الحجه، محرم و رجب. ماه صفر هم برخلاف باور غلط عمومی عده‌ زیادی از مردم، ماه حرام نیست.
 
فایل های مرتبط
کد مطلب : ۴۰۲۸
ارسال نظر
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما

پرسش و پاسخ
مراحل اولیه ثبت دادخواست حقوقی چگونه است؟
در روند رسیدگی به پرونده های حقوقی بعضاً پیچیدگی هایی وجود دارد که گاهی اوقات صاحبان دعوی را دچار سردرگمی و حیرت می نماید....
صیانت از حقوق افراد در برابر جرایم پیامکی چگونه انجام می گیرد؟
در حال حاضر با توسعه کمی و کیفی قابلیت های فضای مجازی، بخصوص نرم افزارهای موجود در تلفن همراه ، دگرگونی عظیمی در امر انتقال ...
سن ازدواج در قانون چند سال است؟
همانطوریکه می دانیم قانونگذار حق ولایت را به عنوان حقی که قابل سلب هم نیست، برعهده پدر و در فقدان او برعهده پدربزرگ گذاشته ...