۰
حقوق گام به گام شماره 172

اذن پدر در ازدواج و سن ازدواج و خروج دختر از کشور

تاریخ انتشار
چهارشنبه ۱۸ مهر ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۵۶
اذن پدر در ازدواج و سن ازدواج و خروج دختر از کشور
سن ازدواج در قانون
سن ازدواج اولين مسأله‌اي است که در ازدواج مطرح مي‌شود و مي‌توان گفت که مهمترین شرط ازدواج نيز محسوب مي‌شود.
قبل از اصلاحات سال 1381 سن ازدواج برای دختران همان سن بلوغ شرعی یعنی 9 سالگی بود، اما در اصلاحيه ای که در سال مذکور به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد، و مجمع تشخیص مصلحت نظام، ماده ١٠٤١ را این‌گونه اصلاح کرد: عقد نکاح دختر، قبل از رسیدن به سن ١٣‌ سال تمام شمسی و پسر قبل از رسیدن به سن ١٥‌ سال تمام شمسی، منوط است به اذن ولی به شرط رعایت مصلحت با تشخیص دادگاه صالح. به عبارت دیگر، به‌طور عادی دختر نمی‌تواند بدون این‌که ١٣‌ سال تمام شمسی داشته باشد، ازدواج کند و پسر نیز قبل از رسیدن به ١٥‌ سال تمام شمسی، به‌طور معمول حق ازدواج ندارد.
بنابراین اگر دختري که به سيزده سالگي نرسيده است قصد ازدواج داشته باشد، حتماً بايد از دادگاه اجازه بگيرد.
اما در هرحال مسلم است که حداقل شرط برای ازدواج، احراز بلوغ فردی است که می‌خواهد ازدواج کند، از طرق و با نشانه‌هایی که برای احراز بلوغ وجود دارد. به همین جهت در حال حاضر حرکتی در قوه مقننه در این‌ خصوص آغاز شده که با توجه به اینکه شرایط اقلیمی و همین‌طور تحولات اجتماعی و اقتصادی در امر ازدواج، مهم و موثر است، سن قانونی ازدواج دختر را به 15 سال ارتقاء دهند تا بر سن طبیعی و واقعی آنان منطبق شود.

اجازه خروج دختر از کشور
مطابق مقررات جاری، صدور گذرنامه جداگانه و خروج از کشور برای بانوان در قید زوجیت و افراد زیر 18 سال منوط به موافقت شوهر، ولّی و یا قیم ایشان می باشد. در این ارتباط ماده 18 قانون گذرنامه مقرر می دارد: برای اشخاص زیر با رعایت شرایط مندرج در این ماده گذرنامه صادر می‌شود:
- اشخاصی که کمتر از 18 سال تمام دارند و کسانی که تحت ولایت و یا قیمومیت می‌باشند با اجازه کتبی ولّی یا قیم آنان.
- بانوان شوهردار ولو کمتر از 18 سال تمام با موافقت کتبی شوهر و در موارد اضطراری اجازه دادستان شهرستان محل درخواست گذرنامه که ‌مکلف است نظر خود را اعم از قبول درخواست یا رد آن حداکثر ظرف سه روز اعلام دارد کافی است.
البته بانوانی که با همسر خود مقیم خارج خارج از کشورهستند و بانوانی ‌که شوهر خارجی اختیار کرده و به تابعیت ایرانی خود باقی مانده‌اند از شرط این بند مستثنی می‌باشند.
با این توصیف اولاً: بر طبق مفهوم مخالف بند اول ماده ١٨ قانون مذكور دختران مجرّد بالای 18 سال برای خروج از کشور باید هم‎چنان اذن ولیّ را داشته باشند، اما منعی برای دریافت گذرنامه ندارند. البته در صورت عدم دسترسی به پدر یا پدربزرگ باید از طریق دادگاه اجازه خروج از کشور را اخذ نمایند. ثانیاً: زنان متأهل براي خروج كشور نيازمند اجازه شوهر مي‎باشند مگر اين‎كه در عقدنامه اجازه خروج كشور را به عنوان شرط ضمن از شوهر اخذ كرده باشند يا بعد از عقد، از شوهر اجازه خروج از كشور در قالب وكالت بلاعزل دريافت كنند.

تدلیس و فریب در ازدواج
یکی از عواملی که در مراحل ابتدایی ازدواج ذهن برخی را مشغول می‎کند و در صورت فقدان آشنایی قبلی بعضاً موجب نگرانی می ‎شود، چگونگی اعتماد به اوصافی از قبیل تحصیلات عالیه، تمّکن مالی، موقعیت اجتماعی، شغل و سمت خاص و نیز تجرّد طرف مقابل می‎باشد. زیرا در پاره ای اوقات شاهد بوده ایم که یکی از زوجین ازدواج قبلی خود را پنهان کرده و حتی در مواردی مردی با داشتن همسر، خود را مجرّد معرفی و همسر دیگری اختیار کرده است. به همین جهت قانون برای طرف فریبكار اینگونه ازدواج‌ها مجازات تعیین و نیز از نظر مدنی امكان فسخ چنین نكاحی را فراهم نموده است و فرد فریب خورده مختار است كه با مراجعه به دادسرای محل وقوع جرم شكایت كیفری كرده یا در دادگاه خانواده محل اقامت تقاضای فسخ نكاح منعقده فی‌مابین را به عمل آورد.
در این راستا قانون مدنی در ماده 1128 خود بیان می دارد: هرگاه در یکی از دو طرفین صفت خاصی شرط شده و بعد از عقد معلوم شود که طرف مذکور فاقد وصف مقصود بوده برای طرف مقابل حق فسخ خواهد بود. خواه وصف مذکور در عقد تصریح شده یا عقد بر اساس آن واقع شده باشد.
بنابراین حق فسخ از موجبات و علل انحلال ازدواج محسوب می گردد، که البته تشریفات خاص طلاق را هم ندارد. با این توصیف کسی که دارای حق فسخ می باشد (حسب مورد زوج یا زوجه)، باید اراده خود را بر فسخ به گونه ای اعمال کند. به طور مثال این امکان را خواهد داشت تا از طریق ارسال اظهارنامه رسمی یا پست سفارشی این کار را انجام دهد. البته به منظور آنکه بتواند انحلال نکاح را در دفتر رسمی و در شناسنامه خود به ثبت برساند و نیز برای حل اختلاف که اغلب در این گونه موارد پیش می آید رجوع به دادگاه لازم می شود. ضمناً لازم به توجه است که اعمال حق فسخ ناشی از تدلیس در ازدواج فوری می باشد، بنابراین اِعمال این حق بدون رعایت فوریت آن واجد آثار قانونی نخواهد بود.
از دیگر آثار فریب در ازدواج اگر توسط زوجه صورت گرفته باشد، مرد حق باز پس گیری مهریه مورد توافق را از زن تدلیس کننده دارد. به استثنای آنچه می تواند حداقل مهر باشد که این مقدار به لحاظ وقوع نزدیکی خواهد بود.
از دیگر آثار فریب در ازدواج توسط هر یک از طرفین می توان به امکان مطالبه خسارت اشاره نمود. به عبارتی دیگر هرگاه نکاح ناشی از تدلیس باشد، فریب خورده می تواند طبق قواعد مسئولیت مدنی از تدلیس کننده مطالبه خسارت کند، اعم از آنکه تدلیس کننده یکی از زوجین باشد یا شخص ثالث و نیز فارغ از آنکه همسر فریب خورده از حق فسخ خود استفاده کند یا خیر.
همچنین از نظر كیفری فریب در ازدواج به عنوان یكی از جرایم برضد حقوق و تكالیف خانوادگی تلقی شده به طوریکه ماده 647 قانون مجازات اسلامی برای مرتكب آن مجازات حبس تعزیری از 6 ماه تا 2 سال در نظرگرفته است. مطابق این ماده قانونی چنانچه هر یك از زوجین قبل از عقد ازدواج طرف خود را به امور واهی از قبیل داشتن تحصیلات عالی، تمكّن مالی، موقعیت اجتماعی، شغل و سمت خاص، تجّرد و امثال آن فریب دهد و عقد بر مبنای هر یك از آن‌ها واقع شود مرتكب به حبس تعزیری از 6 ماه تا 2 سال محكوم می‌گردد.

شرایط اجازه دادگاه برای ازدواج
در برخی موارد ممکن است پدر بدون دلیل محکمه پسند و منطقی با ازدواج دختر باکره خود مخالفت کند و از دادن اجازه امتناع کند. در این خصوص راهکار آن را ماده 1043 قانون مدنی چنین پیش بینی نموده که گرچه اجازه ازدواج دختر دوشیزه با پدر اوست، لیکن چنانچه شخص هم تراز خودش را پیدا کرد می تواند با معرفی به دادگاه خانواده نسبت به ثبت ازدواجِ رسمی اقدام کند.
البته راه میانبری که در این زمینه توصیه می گردد اینکه، بزرگترها به جوانان فرصت بدهند با همسر آینده خود صحبت كنند و در عین حال نیز از راهنمایى های لازم براى تشكیل خانواده آگاه شوند. زیرا اولاً: امر ازدواج از چنان اهمیتی برخوردار است که تبعات شکست آن بسیار سنگین و طاقت فرساست و ثانیاً: با سایر مناسبات زندگی متفاوت است و ضمن اینکه با پذیرش مسئولیت و قبول تعهدات همراه است، سرنوشت زن و شوهر لاجرم به هم گره می خورد و در هم تاثیر می گذارد.
بدین طریق است هم به میل باطنی دختر و پسر توجه شده و هم جوانان با بهره گیری از اندوخته های بزرگترها در تمام طول زندگی از حمایت و پشتیبانی اولیاء خود برخوردار می شوند.
از سوی دیگر، مطابق ماده 1044 قانون مدنی در صورت غیبت یا عدم دسترسی به ولی قهری، دختر می تواند با اذن دادگاه نسبت به ثبت ازدواج خود در دفترخانه ازدواج اقدام کند. بنابراین چنانچه آنها در قید حیات نباشند یا محجور بوده و یا تحت قیمومیت باشند، دختر در ازدواج استقلال دارد و به اجازه شخص یا مرجع دیگری لازم ندارد.
بنابراین در عین اینکه اجازه پدر یا جد پدری برای ازدواج دختر باکره ضروری است اما اگر دختر در شرایطی قرار دارد که اولاً پدر یا جد پدری در محل حاضر نباشند ثانیاً دسترسی به پدر و جد پدری خود نداشته باشد و عادتاً اجازه از آنان غیرممکن باشد و ثالثاً دختر در شرایطی باشد که نیاز به ازدواج دارد؛ در این شرایط نیز می‌تواند بدون اجازه پدر و جد پدری ازدواج کند.
البته باید یادآور شد موارد مشمول ماده 1043 و 1044 که بر لزوم اجازه پدر در مورد دختر باکره تأکید دارد و در عین حال در شرایطی امکان ازدواج از طریق حکم دادگاه را تسهیل می‌کند، ارتباطی با سن و سال و نیز بلوغ دختر ندارد و صرف اینکه دختر باکره باشد حتی اگر سن بالایی داشته باشد یا اگر قبلا ازدواج کرده و طلاق گرفته باشد، اما همچنان باکره باشد مشمول مقررات مذکور است.
 
نمونه دادخواست اجازه ازدواج بدون اذن پدر
تعیین خواسته و بهای آن: صدور حکم بر اجازه ي ازدواج به دليل خودداري پدر از اجازه ي مزبور بدون دليل شرعي و قانوني
دلایل و منضمات دادخواست:۱- فتوکپي مصدق شناسنامه ۲- فتوکپي توافقنامه اينجانبه و همسر آينده در شروط دوازده گانه و مهريه
رياست محترم مجتمع قضايي/دادگستري ……
احتراماً به استحضار عالي مي رساند:
1- اينجانبه …… فرزند …… داراي دانشنامه ليسانس…… با داشتن ۲۳سال سن قصد دارم با آقاي…… فرزند….. متولد…… داراي مذهب……. وداراي شغل ….. که در خانواده اي مذهبي متولد گرديده و پايبند به مسائل شرعي و مذهبي مي باشد ازدواج نمايم.
۲- با کمال تاسف پدر اينجانب (خوانده) بدون دليل شرعي و قانوني با ازدواج اينجانب با مشارالیه مخالفت مي نمايد و از دادن اذن جهت ازدواج امتناع مي ورزد.
۳- خوانده شروط دوازده گانه ضمن عقد نکاح را پذيرفته و تعهد به پرداخت تعداد ….. سکه بهار آزادي به عنوان مهريه نموده است.
۴- عليهذا با تقديم اين دادخواست، با عنايت به مراتب فوق مستنداً به ماده ۱۰۴۳ قانون مدني صدور حکم مبنی بر اجازه ازدواج با نامبرده مورد استدعاست.
                                                                   محل امضاء مهر
 
فایل های مرتبط
کد مطلب : ۴۰۲۷
ارسال نظر
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما

پرسش و پاسخ
مراحل اولیه ثبت دادخواست حقوقی چگونه است؟
در روند رسیدگی به پرونده های حقوقی بعضاً پیچیدگی هایی وجود دارد که گاهی اوقات صاحبان دعوی را دچار سردرگمی و حیرت می نماید....
صیانت از حقوق افراد در برابر جرایم پیامکی چگونه انجام می گیرد؟
در حال حاضر با توسعه کمی و کیفی قابلیت های فضای مجازی، بخصوص نرم افزارهای موجود در تلفن همراه ، دگرگونی عظیمی در امر انتقال ...
سن ازدواج در قانون چند سال است؟
همانطوریکه می دانیم قانونگذار حق ولایت را به عنوان حقی که قابل سلب هم نیست، برعهده پدر و در فقدان او برعهده پدربزرگ گذاشته ...